Ngụ ngôn khôn – dại thế giới
Aesop và La Fontaine: hai kho ngụ ngôn khác nhau thế nào
Aesop là truyện văn xuôi Hy Lạp cổ truyền miệng, nhiều lớp biên soạn; La Fontaine là 240 bài thơ Pháp in 1668–1694, một tác giả, giọng mỉa đời rõ rệt.
Ngụ ngôn khôn – dại thế giới
Aesop, La Fontaine, Andersen, thầy bói xem voi, Nhất Hưu và những làng giả ngốc trong truyện kể.
Ngụ ngôn khôn – dại thế giới
Ngụ ngôn khôn – dại thế giới
Con cáo và chùm nho: gốc của câu "nho còn xanh lắm"
Con cáo không với tới chùm nho liền bảo nho còn xanh. Truyện có từ Aesop, La Fontaine viết lại năm 1668 và kết bằng câu hỏi bênh con cáo, ít người để ý.
Ngụ ngôn khôn – dại thế giới
Ve sầu và kiến: bản gốc La Fontaine kết thúc ra sao
Bản gốc La Fontaine năm 1668 kết bằng câu kiến bảo ve "giờ nhảy đi", không tha thứ, không lời răn. Cảnh kiến cho ve ở nhờ đến từ các bản kể lại thế kỷ 20.
Ngụ ngôn khôn – dại thế giới
Cậu bé chăn cừu kêu sói đến và chuyện mất lòng tin vì nói dối
Ngụ ngôn Aesop về cậu bé kêu "sói đến" cho vui, đến khi sói đến thật thì không ai tin. Bài học về lòng tin, báo động giả và một nghiên cứu năm 2014 ở trẻ em.
Ngụ ngôn khôn – dại thế giới
Bộ quần áo mới của hoàng đế: vì sao không ai dám nói thật
Truyện Andersen năm 1837, gốc từ truyện Tây Ban Nha năm 1335: cả triều khen bộ áo vô hình vì sợ bị coi là ngu, cho tới khi một đứa trẻ nói ông chẳng mặc gì.
Ngụ ngôn khôn – dại thế giới
Thầy bói xem voi: ngụ ngôn người mù sờ voi từ Ấn Độ tới Việt Nam
Truyện người mù sờ voi có gốc từ kinh Udāna của Phật giáo, còn có trong Kỳ Na giáo, thơ Rumi; bản Việt đổi thành năm ông thầy bói và thành thành ngữ chê phiến d
Ngụ ngôn khôn – dại thế giới
Vua Midas và điều ước hoá vàng: thần thoại và ông vua có thật
Midas xin chạm đâu hoá vàng rồi suýt chết đói, theo Ovid. Có một vua Midas thật ở Phrygia cuối thế kỷ 8 TCN; gò mộ lớn ở Gordion khai quật năm 1957 không có vàn
Ngụ ngôn khôn – dại thế giới
Nhất Hưu: chú tiểu lém lỉnh trong truyện kể Nhật Bản
Nhất Hưu dựa trên thiền sư Ikkyū Sōjun (1394–1481), nhưng truyện chú tiểu lanh trí phần lớn ra đời thời Edo. Tonchi là lanh trí; truyện cho thấy lúc nào nó thàn
Ngụ ngôn khôn – dại thế giới
Những người khôn xứ Gotham: làng giả ngốc của nước Anh
Dân làng Gotham ở Nottinghamshire nổi tiếng ngốc: rào chim cu, dìm lươn, đếm thiếu chính mình. Truyền thuyết nói họ giả điên để vua John khỏi mở đường qua làng.
Ngụ ngôn khôn – dại thế giới
Chelm: làng "thông thái" trong truyện cười Do Thái
Chelm là thị trấn thật ở Ba Lan, trong truyện Yiddish thành làng các hiền nhân suy luận chặt mà ra kết luận ngớ ngẩn, như bắt trăng trong thùng nước mưa.